Posiadanie kilku odbiorników telewizyjnych pod jednym dachem przestało być przywilejem dużych domów. W mieszkaniach i segmentach pojawia się ekran w salonie, drugi w sypialni, a często także trzeci w pokoju młodego domownika. Pojawia się wtedy pytanie: jak zorganizować dostęp do płatnych kanałów na wszystkich tych urządzeniach jednocześnie, nie podpisując osobnych umów? Odpowiedzią jest instalacja multiroom — system, w którym jeden dekoder główny i nawet do pięciu dodatkowych czerpią sygnał z jednej anteny satelitarnej, działając w ramach tej samej subskrypcji. W poniższym opracowaniu wyjaśniamy, jak to działa od strony technicznej, jakie elementy trzeba kupić, ile kosztują usługi instalatorskie oraz na co uważać podczas konfiguracji.

Na czym polega telewizja w każdym pokoju — mechanizm działania multiroom

Istota systemu sprowadza się do tego, że każdy podłączony dekoder pracuje niezależnie od pozostałych. Oznacza to, że domownicy mogą równolegle odtwarzać zupełnie inne treści: materiał sportowy w dużym pokoju, film dokumentalny w gabinecie i kreskówkę w części dziecięcej. W przeszłości osiągnięcie takiego efektu wymagało poprowadzenia osobnego przewodu od czaszy anteny do każdego tunera, co przy trzech czy czterech pokojach tworzyło istną plątaninę kabli na elewacji. Dzisiaj technologia Unicable (znana też jako SCR) pozwala przesłać sygnał dla kilku niezależnych odbiorników jednym przewodem koncentrycznym, co radykalnie upraszcza montaż anteny satelitarnej i obniża koszty materiałów.

W praktyce dekoder główny oraz jednostki dodatkowe muszą pozostawać w stałej łączności sieciowej — przewodowo przez kabel Ethernet lub przez Wi-Fi. Służy to cyklicznemu sprawdzaniu uprawnień dostępu do kanałów i stanowi zabezpieczenie operatora przed udostępnianiem usługi poza obrębem jednego gospodarstwa. Dlatego, zanim przystąpicie do fizycznego wieszania anteny i przeciągania okablowania, upewnijcie się, że w miejscach gdzie staną dodatkowe telewizory, zasięg domowej sieci bezprzewodowej jest stabilny, a ping do routera nie przekracza 20–30 milisekund. W razie wątpliwości lepiej od razu zaplanować położenie skrętki komputerowej kategorii 5e lub 6 — będzie to tańsze niż późniejsza naprawa instalacji sieciowej po stwierdzeniu zrywających się sesji między dekoderami.

Co wchodzi w skład zestawu — przegląd niezbędnych elementów

Kompletna instalacja multiroom składa się z kilku warstw sprzętowych i każda z nich ma bezpośredni wpływ na końcową stabilność obrazu. Przedstawiamy je w kolejności od dachu (lub balkonu) po gniazdko przy telewizorze:

• Antena satelitarna (czasza) — najczęściej o średnicy 80 lub 90 cm. W naszej szerokości geograficznej taki rozmiar zapewnia zapas sygnału nawet podczas intensywnych opadów deszczu czy śniegu. Modele stalowe renomowanych producentów, takich jak Famaval, Corab czy Opticum, kosztują od 109 do 179 zł za 80 cm oraz od 150 do 200 zł za 90 cm.
• Konwerter (LNB) — montowany w ognisku czaszy, odbiera fale z satelity i przetwarza je na sygnał gotowy do przesłania kablem. W instalacjach wieloodbiornikowych stosuje się konwertery typu Quad (4 wyjścia), Octo (8 wyjść) lub właśnie Unicable. Więcej o ich różnicach piszemy w dalszej części.
• Uchwyt ścienny lub kominowy — solidny wspornik typu L to wydatek rzędu 50–80 zł. Do kominów używa się obejm ze stali nierdzewnej (około 120 zł za komplet).
• Kabel koncentryczny — do prowadzenia na zewnątrz stosuje się przewód czarny z powłoką PE odporną na UV (średnio 3–5 zł za metr bieżący), wewnątrz budynku można zastosować tańszą wersję białą (około 2 zł/mb). Przy trasach dłuższych niż 25 m zalecamy kabel o niższej tłumienności, np. Triset-11, którego cena przy zakupie pełnej rolki (100 m) oscyluje wokół 3–4 zł za metr.
• Złącza kompresyjne typu F — nakręcane na końcówki przewodu koncentrycznego. Kosztują od kilkudziesięciu groszy do 2 zł za sztukę. Warto wybrać wersje z uszczelką gumową do zastosowań zewnętrznych.
• Dekodery — główny i dodatkowe, dostarczane przez operatora. Do najpopularniejszych modeli na polskim rynku należą Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K, Canal+ BOX+ i WiFiBox+ (Sagemcom DSIW74) u jednego nadawcy oraz Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite, Soundbox 4K i Evobox Stream u drugiego. Ten ostatni model bywa dostępny w sprzedaży jako urządzenie własne do ofert internetowych.

Konwertery do multiroom — porównanie rozwiązań

Wybór odpowiedniego konwertera to decyzja, która przesądza o tym, iloma kablami trzeba będzie połączyć antenę z resztą domu i czy w ogóle możliwe będzie nagrywanie jednego kanału przy oglądaniu innego na tym samym dekoderze. Poniższa tabela zestawia najczęściej spotykane typy:

Konwertery klasyczne (Single, Twin, Quad, Octo) wymagają poprowadzenia oddzielnego kabla od każdego wyjścia do każdego tunera. Przy czterech pokojach i funkcji nagrywania oznacza to nawet 8 przewodów ciągniętych z dachu. Z kolei konwerter Unicable pozwala przesłać sygnał dla maksymalnie 8 tunerów za pośrednictwem zaledwie jednego kabla, który następnie rozdziela się w domu zwykłym rozgałęźnikiem satelitarnym (splitterem) za 15–30 zł. Warunek jest jeden: wszystkie podłączone odbiorniki muszą obsługiwać standard SCR/Unicable — współczesne dekodery operatorów spełniają ten wymóg bez zastrzeżeń.

Szczególnym przypadkiem są konwertery hybrydowe, np. Inverto 3x Unicable II 32UB + 1x Legacy lub Opticum Robust Unicable + Twin 24UB, które oferują zarówno wyjścia w technologii SCR, jak i tradycyjne porty. Rozwiązanie takie przydaje się, gdy jeden z domowników korzysta ze starszego telewizora z wbudowanym tunerem satelitarnym nieobsługującym Unicable — wtedy podłączacie go do gniazda Legacy, a resztę sprzętu do magistrali SCR.

Montaż i ustawienie anteny — od czego zależy cena usługi

Koszt robocizny związanej z montażem czaszy na elewacji lub balkonie oraz jej precyzyjnym wycelowaniem w satelitę Hotbird waha się między 200 a 500 zł. Różnica wynika głównie z dostępności miejsca pracy — uchwyt przykręcany do balustrady balkonu to wydatek bliżej dolnej granicy przedziału, natomiast montaż na stromym dachu z użyciem rusztowania lub podnośnika sięga górnej granicy. Osobna pozycja to ustawienie anteny przy pomocy profesjonalnego miernika cyfrowego (koszt około 150 zł, jeśli zlecacie tylko kalibrację bez fizycznego montażu). Miernik pozwala uzyskać maksymalne wartości parametrów MER i BER, co bezpośrednio przekłada się na odporność sygnału na opady atmosferyczne.

Demontaż starej instalacji antenowej wyceniany jest orientacyjnie od 150 zł, naprawa istniejącej także od 150 zł wzwyż, w zależności od zakresu uszkodzeń. Konfiguracja kilku dekoderów do współpracy w sieci multiroom to wydatek rzędu 150–200 zł. Pamiętajcie, że do wszystkich powyższych kwot należy doliczyć materiały — antenę, konwerter, kable i uchwyty — chyba że wykonawca wyraźnie zaznaczy inaczej. Większość fachowców rozlicza materiały osobno, co daje Wam możliwość samodzielnego zakupu sprzętu w lepszych cenach.

Przy sprawdzaniu warunków odbioru sygnału (tzw. wizja lokalna) technik ocenia, czy na drodze między planowanym punktem mocowania czaszy a satelitą nie ma przeszkód: koron drzew, sąsiednich budynków, kominów. Dla lokalizacji w centrum i na obrzeżach dużego miasta azymut na Hotbirda wynosi około 190 stopni, a kąt uniesienia czaszy około 30 stopni. Jeśli któreś z okien wychodzi dokładnie na południe, antenę da się często zamontować bezinwazyjnie na balustradzie balkonu, co upraszcza procedurę i zmniejsza rachunek.

Jak podłączyć i skonfigurować dekodery w sieci

Gdy antena wisi już na swoim miejscu, a kable są doprowadzone do pomieszczeń, nadchodzi moment uruchomienia usługi. Dekoder główny łączycie z routerem — najlepiej kablem Ethernet, choć Wi-Fi w paśmie 5 GHz również daje radę, o ile odległość od routera nie przekracza 7–8 metrów i nie ma między nimi trzech ścian działowych. Na ekranie telewizora wywołujecie menu, przechodzicie do sekcji Ustawienia → Sieć i wybieracie typ połączenia. Po uzyskaniu adresu IP system poprosi o aktywację karty lub zalogowanie na konto abonenckie.

Dekodery dodatkowe podłącza się analogicznie. W ich menu znajduje się opcja „Multiroom" lub „Dekoder dodatkowy”, którą należy włączyć. Urządzenie automatycznie wyszuka jednostkę główną w tej samej podsieci LAN i sparuje się z nią. Jeśli korzystacie z konwertera Unicable, w ustawieniach każdego z tunerów przypisujecie osobny kanał SCR (od 0 do 7) oraz odpowiadającą mu częstotliwość — dane te znajdziecie w instrukcji konwertera, a przykładowo dla modelu Inverto Unicable II 32UB wartości mieszczą się w przedziale 1210–2050 MHz. Zaniedbanie tego kroku skutkuje konfliktem między dekoderami i komunikatem o braku sygnału na jednym z nich.

Po sparowaniu wszystkich urządzeń warto przeprowadzić test obciążeniowy: włączyć na każdym telewizorze inny kanał w jakości HD i sprawdzić, czy obraz nie zacina się i czy nie pojawiają się artefakty dźwiękowe. Jeśli któryś z dekoderów traci synchronizację, winne są najczęściej dwa czynniki: zbyt niski poziom sygnału na wejściu (należy wtedy sprawdzić wszystkie złącza F — dokręcić je lub ponownie zacisnąć) albo przeciążona sieć Wi-Fi, która nie nadąża z autoryzacją pakietów. W tym drugim przypadku pomaga przełączenie dodatkowych dekoderów na kabel sieciowy.

Najczęstsze usterki i sposoby ich usuwania

Nawet przy starannym wykonaniu instalacji zdarzają się awarie. Oto lista symptomów, które zgłaszają domownicy, oraz praktyczne wskazówki, jak sobie z nimi poradzić przed telefonem do serwisu:

• Komunikat „Brak sygnału” na wszystkich dekoderach jednocześnie — sprawdźcie, czy kabel wychodzący z konwertera nie został uszkodzony mechanicznie (np. przycięty oknem dachowym). Następnie oceńcie, czy konwerter jest stabilnie osadzony w uchwycie i czy czasza nie zmieniła kąta nachylenia. Silny wiatr potrafi poluzować śruby mocujące.
• Brak sygnału tylko na jednym dekoderze — przy konwerterze Unicable przyczyną bywa zdublowany numer kanału SCR. Wejdźcie w ustawienia każdego tunera i zweryfikujcie, czy wszystkie mają przydzielone unikalne pasma (np. dekoder salon: SCR0/1210 MHz, dekoder sypialnia: SCR1/1420 MHz, dekoder pokój dziecięcy: SCR2/1680 MHz).
• Obraz „kostkuje” przy deszczu lub śniegu — zjawisko zwane tłumieniem atmosferycznym. Jeśli czasza ma tylko 60 cm średnicy, rozważcie jej wymianę na model 80 lub 90 cm. Większa powierzchnia odbiorcza daje margines 2–3 decybeli, który przy ulewie robi różnicę między płynnym obrazem a jego całkowitym zanikiem.
• Dekoder dodatkowy co kilka minut traci połączenie z głównym — zdiagnozujcie jakość łącza Wi-Fi za pomocą aplikacji analizatora na smartfonie. Sprawdźcie siłę sygnału w dBm (wartości poniżej −70 dBm są niewystarczające). Przeniesienie routera o metr w bok lub zmiana kanału na mniej zatłoczony często rozwiązuje problem.
• Nagrywanie działa tylko na dekoderze głównym — przy konwerterach innych niż Unicable potrzebny jest drugi kabel doprowadzony do każdego tunera, który ma nagrywać. Przy SCR wystarczy jeden przewód, ale w menu dekodera musicie aktywować tryb „nagrywanie na drugim tunerze” i przypisać mu odpowiednie pasmo.

Orientacyjny kosztorys instalacji multiroom dla 3–4 pomieszczeń

Poniższa tabela zbiera uśrednione widełki cenowe — od budżetowej konfiguracji z samodzielnym montażem po wariant z pełnym zleceniem usługi fachowcowi. Wszystkie wartości odnoszą się do terenu dużego miasta i jego okolic.

Kwoty w wariancie profesjonalnym nie uwzględniają ewentualnych prac dodatkowych, takich jak demontaż starej anteny (od 150 zł), montaż anteny satelitarnej na dachu wymagający rusztowania (dopłata 100–200 zł) czy dojazd ekipy poza granice miasta rozliczany według stawki 1,50–2,50 zł za kilometr w obie strony. Zawsze proście o wycenę pisemną przed rozpoczęciem prac.

Często zadawane pytania

• Czy usługa multiroom działa, gdy dekoder główny jest wyłączony?

  Nie. Jednostka główna musi pozostawać w trybie czuwania (standby) lub być włączona. To ona utrzymuje sesję autoryzacyjną z serwerami operatora i przekazuje uprawnienia dekoderom dodatkowym. Jeśli odłączycie ją od zasilania całkowicie, pozostałe odbiorniki przestaną odbierać płatne kanały po upływie od kilkunastu minut do godziny — zależnie od polityki danego nadawcy.

• Czy mogę używać własnego konwertera, czy muszę kupić wskazany przez operatora?

  Operator nie narzuca marki konwertera. Możecie kupić dowolny model kompatybilny z systemem SCR/Unicable, o ile obsługuje on pasmo częstotliwości 950–2150 MHz i standard EN50494 (dla do 4 tunerów) lub EN50607 (dla do 8 tunerów). Popularne i sprawdzone w polskich instalacjach są produkty firm Inverto, Opticum i Ankasat.

• Jaka jest minimalna prędkość internetu potrzebna do działania multiroom?

  Sama autoryzacja dekoderów zużywa znikome pakiety danych — rzędu kilkudziesięciu kilobajtów na minutę. Jeśli jednak korzystacie z funkcji telewizji hybrydowej (VOD, catch-up, aplikacje Smart TV na dekoderze), każde urządzenie powinno mieć dostęp do łącza o przepustowości co najmniej 5–8 Mb/s. Dla 3–4 odbiorników jednocześnie oglądających materiały z internetowej biblioteki operatora zalecamy łącze 30 Mb/s lub szybsze.

• Czy mogę podłączyć telewizory w różnych budynkach na tej samej działce?

  Zgodnie z regulaminem operatorów wszystkie dekodery w systemie multiroom muszą pracować w obrębie jednego gospodarstwa domowego, co w praktyce oznacza ten sam adres i wspólną sieć LAN. Dom letniskowy na drugim końcu działki nie zostanie zaakceptowany przez system weryfikacji — chyba że połączycie go z domem głównym światłowodowym łączem należącym do prywatnej infrastruktury, tworząc jedną podsieć IP.

• Co zrobić, gdy po burzy przestał działać konwerter?

  Wyładowania atmosferyczne potrafią uszkodzić elektronikę konwertera, nawet jeśli antena nie została trafiona bezpośrednio. Wymiana LNB wraz z ponownym ustawieniem anteny kosztuje około 180 zł (usługa) plus cena nowego konwertera. Przed sezonem burzowym warto zamontować ochronnik przeciwprzepięciowy na kablu koncentrycznym — kosztuje 30–50 zł i może uchronić przed wydatkiem kilkuset złotych.